Xóa bỏ "rào cản vô hình" trong tiếp cận công trình công cộng cho người khuyết tật

Việc đảm bảo tiếp cận công trình công cộng cho người khuyết tật không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn thể hiện tính nhân văn sâu sắc trong xây dựng nền hành chính công bình đẳng.

Mới đây, thông qua công tác kiểm sát thực tế, VKSND Khu vực 2 tỉnh Lâm Đồng đã ban hành 6 văn bản kiến nghị gửi UBND các xã: Đức Trọng, Đơn Dương, Hiệp Thạnh, Quảng Lập, Ka Đô và D’ran. Mục tiêu cốt lõi là yêu cầu khắc phục triệt để những thiếu sót trong việc tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về xây dựng, nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng của người khuyết tật khi tiếp cận các dịch vụ công.

Thực trạng “rào cản vô hình” tại các trung tâm hành chính cấp xã

Dù cải cách hành chính đang được đẩy mạnh, nhưng kết quả khảo sát thực tế cho thấy một khoảng cách lớn giữa quy định và thực thi. Tại nhiều Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã, những “rào cản vô hình” vẫn hiện hữu, gây khó khăn trực tiếp cho nhóm người yếu thế.

Cụ thể, tại xã D’ran và Hiệp Thạnh, các hạng mục cơ bản nhất gần như bị bỏ ngỏ: không có đường dốc cho xe lăn, thiếu hệ thống biển báo chỉ dẫn chuyên biệt, không có thông báo bằng âm thanh và hoàn toàn thiếu khu vực đón tiếp riêng. Đây không đơn thuần là sự thiếu hụt về cơ sở vật chất, mà là sự thiếu sót trong tư duy thiết kế vì con người.

Tổng hợp từ 6 văn bản kiến nghị, các sai phạm mang tính hệ thống bao gồm:

• Hạ tầng di chuyển: Đường dốc thiếu hoặc không đạt chuẩn kỹ thuật, thiếu lan can và tay vịn hỗ trợ liên tục.
• Hệ thống nhận diện: Thiếu hụt nghiêm trọng biển báo, ký hiệu đặc trưng cho người khiếm thị hoặc khiếm thính.
• Hỗ trợ tương tác: Không có hệ thống âm thanh hỗ trợ và không gian giao tiếp riêng biệt, đảm bảo sự riêng tư và thuận tiện.

Hệ lụy từ việc xem nhẹ tiêu chuẩn xây dựng tiếp cận

Việc đưa các công trình công cộng vào vận hành khi chưa đáp ứng tiêu chuẩn tiếp cận là một vi phạm nghiêm trọng Luật Người khuyết tật. Khi một lối vào không có đường dốc, một biển báo không có chữ nổi, chúng ta đang vô tình tước đi quyền bình đẳng trong giao dịch hành chính của công dân.

Dưới góc độ chuyên gia, việc thiếu hụt các tiện ích này không chỉ gây khó khăn trong sinh hoạt mà còn tạo ra tâm lý tự ti, ngăn cản người khuyết tật hòa nhập cộng đồng và thực hiện các quyền cơ bản của mình. Điều này đi ngược lại với tinh thần của Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc đảm bảo an sinh xã hội và quyền con người.

Giải pháp đồng bộ: Từ nâng cấp hạ tầng đến thay đổi tư duy phục vụ

Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, VKSND Khu vực 2 tỉnh Lâm Đồng yêu cầu Chủ tịch UBND các xã không chỉ “vá lỗi” hạ tầng mà phải thực hiện một cuộc rà soát tổng thể. Mọi điều chỉnh phải tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư số 06/2024/TT-BXD của Bộ Xây dựng về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia xây dựng công trình bảo đảm tiếp cận sử dụng cho người khuyết tật.

Tuy nhiên, điểm sáng trong đợt kiến nghị lần này chính là yêu cầu thay đổi nhận thức của đội ngũ cán bộ. Hạ tầng dù hiện đại đến đâu cũng sẽ trở nên vô nghĩa nếu người vận hành thiếu kỹ năng hỗ trợ. Do đó, việc tập huấn kỹ năng giao tiếp, thái độ phục vụ tận tâm, không phân biệt đối xử là yêu cầu bắt buộc để tạo ra môi trường hành chính thực sự bao trùm.

Tầm nhìn về một nền hành chính không để ai bị bỏ lại phía sau

Việc ban hành đồng loạt 6 kiến nghị cho thấy đây là một vấn đề mang tính phổ biến ở cấp cơ sở, không còn là câu chuyện của riêng một địa phương nào. Nó đặt ra bài toán về trách nhiệm của chính quyền ngay từ khâu lập quy hoạch, thiết kế và nghiệm thu công trình.

Một nền hành chính hiện đại không chỉ đo bằng tốc độ xử lý hồ sơ hay số hóa thủ tục, mà còn được đo bằng mức độ dễ dàng mà một người ngồi xe lăn có thể tự mình bước vào văn phòng làm việc. Khi những “rào cản vô hình” bị xóa bỏ, đó cũng là lúc tính nhân văn của pháp luật được hiện thực hóa một cách trọn vẹn nhất.

Lời kết: Sự quyết liệt của VKSND Khu vực 2 tỉnh Lâm Đồng là tín hiệu tích cực trong việc bảo vệ quyền lợi cho nhóm đối tượng dễ bị tổn thương. Liệu các địa phương khác có nhìn nhận đây là bài học để rà soát lại toàn bộ công trình công cộng trên địa bàn mình?

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Bạn nghĩ sao về việc triển khai tiêu chuẩn tiếp cận cho người khuyết tật tại nơi bạn đang sống? Hãy chia sẻ cùng chúng tôi ở phần bình luận.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Những thiếu sót phổ biến nhất trong công trình công cộng đối với người khuyết tật là gì?Phổ biến nhất là thiếu đường dốc cho xe lăn, thiếu biển báo/ký hiệu nhận diện, không có hệ thống thông báo âm thanh và thiếu khu vực tiếp đón riêng.

Tiêu chuẩn kỹ thuật nào được áp dụng để xây dựng công trình cho người khuyết tật?Hiện nay, các công trình phải tuân thủ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xây dựng công trình bảo đảm tiếp cận sử dụng cho người khuyết tật theo Thông tư số 06/2024/TT-BXD của Bộ Xây dựng.

Tại sao việc tập huấn cán bộ lại quan trọng tương đương với việc nâng cấp hạ tầng?Vì hạ tầng chỉ là điều kiện cần, thái độ và kỹ năng giao tiếp của cán bộ mới là điều kiện đủ để người khuyết tật cảm thấy được tôn trọng và hỗ trợ hiệu quả khi sử dụng dịch vụ công.

Câu hỏi thường gặp

Những thiếu sót phổ biến nhất trong công trình công cộng đối với người khuyết tật là gì?

Phổ biến nhất là thiếu đường dốc cho xe lăn, thiếu biển báo/ký hiệu nhận diện, không có hệ thống thông báo âm thanh và thiếu khu vực tiếp đón riêng.

Tiêu chuẩn kỹ thuật nào được áp dụng để xây dựng công trình cho người khuyết tật?

Hiện nay, các công trình phải tuân thủ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xây dựng công trình bảo đảm tiếp cận sử dụng cho người khuyết tật theo Thông tư số 06/2024/TT-BXD của Bộ Xây dựng.

Tại sao việc tập huấn cán bộ lại quan trọng tương đương với việc nâng cấp hạ tầng?

Vì hạ tầng chỉ là điều kiện cần, thái độ và kỹ năng giao tiếp của cán bộ mới là điều kiện đủ để người khuyết tật cảm thấy được tôn trọng và hỗ trợ hiệu quả khi sử dụng dịch vụ công.